ایزولند – مرجع تخصصی آموزش و استاندارد های بین المللی و ملی
کالیبراسیون یکی از مهم‌ترین فرآیندها در حوزه اندازه‌گیری است که با هدف اطمینان از صحت و قابلیت اعتماد نتایج اندازه‌گیری تجهیزات و ابزارهای اندازه‌گیری انجام می‌شود. هر زمان که از تجهیزاتی مانند ترازو، دماسنج، فشارسنج، مولتی‌متر، میکرومتر، کولیس، رطوبت‌سنج، pH متر، هدایـت‌سنج، تجهیزات آزمایشگاهی و سایر وسایل اندازه‌گیری استفاده می‌کنیم، لازم است بدانیم نتایج به‌دست‌آمده تا چه اندازه به مقدار واقعی نزدیک هستند.
به زبان ساده، کالیبراسیون فرآیندی است که در آن عملکرد یک وسیله اندازه‌گیری با یک مرجع اندازه‌گیری معتبر و قابل ردیابی مقایسه می‌شود و در صورت نیاز، خطای اندازه‌گیری، اصلاحات و عدم قطعیت اندازه‌گیری تعیین می‌گردد.
کالیبراسیون به زبان ساده چیست؟
فرض کنید یک فشارسنج در آزمایشگاه عدد 10.2 bar را نشان می‌دهد. این سؤال مطرح می‌شود که آیا فشار واقعی دقیقاً 10.2 bar است یا فشارسنج دارای خطاست؟
برای پاسخ به این سؤال، فشارسنج با یک استاندارد مرجع معتبر مقایسه می‌شود. برای مثال، اگر مقدار مرجع 10.0 bar باشد و فشارسنج 10.2 bar نشان دهد، مشخص می‌شود که تجهیز در این نقطه دارای خطای اندازه‌گیری است.
بنابراین کالیبراسیون به ما کمک می‌کند بدانیم:
- تجهیز چه مقدار خطا دارد؟
- خطای تجهیز در نقاط مختلف اندازه‌گیری چقدر است؟
- آیا تجهیز برای کاربرد موردنظر مناسب است؟
- نتایج اندازه‌گیری تا چه حد قابل اعتماد هستند؟
- عدم قطعیت اندازه‌گیری چقدر است؟
- آیا بین نتایج اندازه‌گیری و استاندارد مرجع ارتباط قابل اثبات وجود دارد؟
هدف از کالیبراسیون چیست؟
هدف اصلی کالیبراسیون، ایجاد اطمینان نسبت به نتایج اندازه‌گیری است.
کالیبراسیون می‌تواند برای اهداف مختلفی انجام شود، از جمله:
- تعیین خطای وسیله اندازه‌گیری
- تعیین اصلاحات موردنیاز برای نتایج اندازه‌گیری
- ارزیابی عملکرد تجهیزات اندازه‌گیری
- اطمینان از مناسب بودن تجهیز برای کاربرد موردنظر
- ایجاد و حفظ ردیابی‌پذیری اندازه‌شناختی
- کاهش ریسک تصمیم‌گیری بر اساس اندازه‌گیری‌های نادرست
- رعایت الزامات استانداردها و سیستم‌های مدیریت کیفیت
- افزایش قابلیت اعتماد نتایج آزمایش‌ها و فرآیندهای تولید
